Wat is nu eigenlijk Halloween?

///Wat is nu eigenlijk Halloween?

Halloween

Alhoewel heel Nederland zich bezig houdt met het wel of niet vergezeld mogen worden van de Sint door zijn Pieten, willen wij de op handen zijnde kinderfeesten niet overslaan. Eén daarvan is Halloween. Een feest dat in steeds meer gemeenten wel gevierd wordt. Wat is nu Halloween, waar komt het vandaan en is het eigenlijk niet gewoon ons Sint Maarten?  Halloween is een feestdag die vooral in Ierland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Canada gevierd wordt.

Op 31 oktober verkleden kinderen zich en bellen als het donker wordt aan bij huizen in de buurt die versierd zijn met pompoenen en lichtjes en roepen trick or treat, waarbij de keuze wordt gegeven tussen een plagerijtje uithalen of iets lekkers (meestal snoep) krijgen. De bewoners geven de kinderen dan snoepjes. Jonge volwassenen gaan soms naar Halloween feesten.

De naam “Halloween” is afgeleid van Hallow-e’en, oftewel All Hallows Eve (Allerheiligenavond), de avond voor Allerheiligen, 1 november. In de Keltische kalender begon het jaar op 1 november, dus 31 oktober was oudejaarsavond. De oogst was binnen, het zaaigoed voor het volgende jaar lag klaar en dus was er even tijd voor een vrije dag, het Keltische Nieuwjaar of Samhain (uitspraak Saun, het Ierse woord voor de maand november).

Samhain was ook nog om een andere reden zeer bijzonder. De Kelten geloofden namelijk dat op die dag de geesten van alle gestorvenen van het afgelopen jaar terug kwamen om te proberen een levend lichaam in bezit te nemen voor het komende jaar.

Op het eiland Groot-Brittannië werd Halloween vooral door de Kelten gevierd. De geesten die uit dode mensen op zouden rijzen, werden aangetrokken door voedsel voor hen neer te leggen voor de deuren. Om echter de boze geesten af te weren droegen de Kelten maskers. Toen de Romeinen Groot-Brittannië binnenvielen, vermengden ze de Keltische traditie met hun eigen tradities, die eind oktober natuurlijk de viering van de oogst betroffen en ook het eren van de doden.

In de negende eeuw van de huidige tijdrekening steekt een Europees christelijk gebruik de zee over en vermengt zich met het Halloween feest. Op Allerzielen – 2 november – gingen in lompen gehulde christenen in de dorpen rond en bedelden zielencake (brood met krenten). Voor elk brood beloofden ze een gebed te zeggen voor de dode verwanten van de schenker, om op die manier zijn bevrijding uit de tijdelijke straffen van het vagevuur te versnellen en zodoende zijn opname in de hemel te bespoedigen. Het “Trick or Treat” spelletje vindt wellicht daar zijn oorsprong.

In de Verenigde Staten maakt het feest vooral opgang in de tweede helft van de 19e eeuw, toen grote groepen Ierse en Schotse immigranten het land binnenkwamen. In de VS duikt dan de bekende jack-o’-lantern-pompoen op, die in de hele wereld wellicht het bekendste gezicht van Halloween is.

Vooral bekend van Halloween zijn de uitgeholde pompoenen, die dienstdoen als lampionnen. Deze worden Jack-o’-lanterns genoemd.

Halloween in Nederland, België, Suriname en Bonaire

In Nederland en België wordt er steeds meer aandacht besteed aan het Halloween feest/Allerheiligenavond. Dit gebeurt meestal in de vorm van langs de deuren gaan en snoep ophalen en steeds meer door Halloween-feesten en het versieren van huizen. Veel lagere scholen organiseren een zogenaamde trick-or-treat-tocht, waarbij de kinderen (veelal onder begeleiding van oudere) verkleed langs de deuren gaan. De bedoeling is om diegene die opendoet een beetje bang te maken.

Vaak heeft de bewoner dan snoep in huis, waaruit de kinderen kunnen kiezen. De huizen die deelnemen, zijn steeds meer herkenbaar door zichtbare Halloween versieringen. Sinds 1992 zijn deze artikelen steeds meer in de betere feestwinkels te verkrijgen en de laatste jaren is het een niet weg te denken handel voor deze groep winkels. In sommige delen van Nederland en België is rond deze tijd het van oorsprong katholieke Sint-Maarten feest populairder onder jongeren (van alle gezindten).

In België en Nederland wordt Halloween wel gevierd in de pretparken zoals Walibi Belgium, Bellewaerde, Plopsaland De Panne en Walibi Holland spenderen enkele weken aan het feest door spookhuizen te bouwen en het park aan te kleden met Halloween decoratie.

Ook in Suriname en Duitsland wordt Halloween groot gevierd. In dit land is deze traditie uit de Verenigde Staten overgewaaid. Vooral onder de jeugd is Halloween populair.

Op het eiland Bonaire komen alle kinderen van een dorp of stad bij elkaar, maar in plaats van bij mensen langs de deuren te gaan, gaan ze bij winkels langs.

Sint Maarten

In Nederland komt de viering voor in delen van ons land, soms nog maar recent onder invloed van immigranten, soms omdat de stad een eigen band met de figuur Sint-Maarten heeft.

In Utrecht, waar Sint-Maarten de schutspatroon van is, is een Sint-Maartens beraad opgericht om Utrecht als Sint Maarten stad te promoten. Het Sint-Maartens beraad laat echter de minder positieve elementen van Sint-Maarten, zoals zijn gewelddadige optredens jegens andere culturen en geloven, buiten beschouwing.

Niet in iedere streek lijkt de traditie even sterk te leven; in Limburg, Noord-Holland en Groningen werd in 1997 vastgesteld, dat in deze provincies de Sint-Maarten viering nog vrij actueel was. In de provincies Friesland, Drenthe en Noord-Brabant bleek een vermeerdering van vieringen te zijn waargenomen. In mindere mate wordt Sint-Maarten gevierd in Zuid-Holland en Zeeland en in delen van Overijssel, Flevoland en Gelderland.

Dat het feest niet verdwijnt, maar zich integendeel verder verspreidt, wordt geïllustreerd door de ontwikkeling in Amsterdam. Het feest werd hier al honderden jaren niet meer gevierd, tot het in de laatste tientallen jaren van de twintigste eeuw in de buitenwijken opdook onder invloed van omliggende gemeenten in de meer agrarische gebieden.

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw verschenen aan de welgestelde Amsterdamse grachten de eerste lampionnen. Aan de overkant van ’t IJ in het Amsterdam-Noord van vlak na de Tweede Wereldoorlog, werd “Sinteremaarten” gevierd met een tot lampion uitgesneden koolraap, suikerbiet of voederbiet, overeenkomstig de Duitse Rübengeistern, Raapgeesten, of de oorspronkelijke Ierse Jack-o’-lantern, onderdeel van de oeroude tradities van dankfeesten voor Licht, Warmte, Gewas en Oogst. Inmiddels is het Sint-Maarten lopen ook in Amsterdam een levende traditie.

De (cor)relatie van het feest met religie is niet sterk. In Nederland wordt het Sint-Maarten feest gevierd door kinderen van alle gezindten. In veel liedjes wordt nauwelijks aandacht aan de religieuze achtergrond besteed. De liedjes hebben vaak een humoristisch karakter en het repertoire wordt ieder jaar aangevuld met parodiërende of satirische teksten.

We kunnen dus vaststellen dat Halloween en Sint Maarten beiden de viering van Licht, warmte, gewas en oogst zijn en de diverse invloeden uit verschillende landen bepalen of het Halloween of Sint Maarten genoemd wordt. Het verschil zit hem in het wel of niet verkleed langs de deuren en de dag waarop dit gevierd wordt (31 oktober of 11 november).

Gerelateerde berichten: De Rookpluim

2016-10-21T07:25:33+00:00 oktober 24th, 2013|flower|Reacties uitgeschakeld voor Wat is nu eigenlijk Halloween?

Share This Story, Choose Your Platform!